• امروز : شنبه - ۲ تیر - ۱۴۰۳
  • برابر با : Saturday - 22 June - 2024

اخبار ویژه

پنجمین نشست “دین و چالش های روز” ویژه برنامه “چهارشنبه های اعتقادی” با موضوع “تأثیر مبانی اندیشه مدرن بر جامعه اسلامی ایران و راه کارهای برون رفت از آن” با ارائه حجت الاسلام دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی برگزار گردید. پنجمین نشست “دین و چالش های روز” ویژه برنامه “چهارشنبه های اعتقادی” با موضوع “تأثیر مبانی اندیشه مدرن بر جامعه اسلامی ایران و راه کارهای برون رفت از آن” با ارائه حجت الاسلام دکتر سیدمهدی علیزاده موسوی برگزار می شود. چهارمین نشست “دین و چالش های روز” با موضوع “روش های طراحی و گسترش شبهات دینی در جامعه” با ارائه حجت الاسلام دکتر سیدهاشم جزی برگزار گردید. پنج شنبه های میدانی با موضوع “ایده‌ها و شکاف‌ها در پژوهش مذاهب اسلامی” توسط سرکار خانم دکتر فاطمه فاطمی برگزار گردید. چهارمین نشست “دین و چالش های روز” با موضوع “روش های طراحی و گسترش شبهات دینی در جامعه” با ارائه حجت الاسلام دکتر سیدهاشم جزی برگزار می شود. پنج شنبه های میدانی با موضوع “ایده‌ها و شکاف‌ها در پژوهش مذاهب اسلامی” توسط سرکار خانم دکتر فاطمه فاطمی برگزار می گردد. خطبه فدکیه یک مکتب اعتقادی است. سومین نشست “دین و چالش های روز” با موضوع «معنویت های نوظهور و چالش های فرهنگی و هویتی» با ارائه حجت الاسلام دکتر «محمدتقی سبحانی» برگزار شد.

7

عقل و نقل هر دو در استنباط کلامی نقش دارند

  • کد خبر : 665
  • ۰۳ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۴:۴۱
عقل و نقل هر دو در استنباط کلامی نقش دارند

به گزارش روابط عمومی انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر رضا برنجکار، در دومین کارگاه آموزشی مدرسه تابستانی کلام امامیه در مشهد در تبیین استنباط کلامی و جایگاه عقل و وحی گفت: وقتی از کلام سخن به میان می‌آید ذهن به سراغ گفت و گوی مناظره‌ای و دفاع می‌رود. این موضوع در گذشته […]

به گزارش روابط عمومی انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر رضا برنجکار، در دومین کارگاه آموزشی مدرسه تابستانی کلام امامیه در مشهد در تبیین استنباط کلامی و جایگاه عقل و وحی گفت: وقتی از کلام سخن به میان می‌آید ذهن به سراغ گفت و گوی مناظره‌ای و دفاع می‌رود. این موضوع در گذشته طبق تعریف فارابی به همین شکل بوده اما اکنون تغییر کرده است.

رئیس انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه حدیث افزود: امروزه دانش کلام معنای متفاوتی دارد و شامل مرحله استنباط است و همچنین معنای دفاع را نیز در برمی‌گیرد. دفاع را دو قسمت کرده‌ایم؛ اول)‌دفاع به المعنی‌الاخص، یعنی پاسخ به شبهات و رد مکاتب معارض. دوم) دفاع به المعنی‌الاعم، یعنی زمانی که متکلم استنباط می‌کند و گزاره‌ای مانند شفاعت را ثابت می‌کند.

رئیس انجمن کلام اسلامی حوزه با بیان این‌که بعد از دفاع نوع دوم مرحله مواجهه با مخاطب پیش می‌آید، اظهار داشت: متکلم در این مرحله برای دیگران مسئله را تبیین و توضیح می‌دهد. به عبارتی می‌توان کار متکلم را با یک نگاه در شش مرحله دانست و از منظر دیگر دو مرحله محسوب کرد که این دو مرحله عبارتند از استنباط و دفاع.

وی در ادامه اضافه کرد: چهار مرحله برای استنباط وجود دارد که عبارتند از قرآن، سنت، عقل و اجماع؛ این چهار مرحله را می‌توان به دلیل تداخلی که با یکدیگر دارند به دو مرحله عقل و نقل تقلیل داد و به عبارت دیگر می‌توان گفت، دانش کلام از روش عقلی و نقلی تشکیل شده است.

حجت‌الاسلام و المسمین دکتر برنجکار با بیان این‌که میزان استفاده از عقل و نقل در فقه و کلام با یکدیگر تفاوت دارد، گفت: در دانش فقه از کتاب و سنت که همان نقل هستند استفاده بیشتری می‌شود و گزاره‌های عقلی در آن کمتر یافت می‌شود اما در کلام عقل شأنیت بیشتری می‌یابد و نمی‌توان تنها به نقل اکتفا کرد، مانند استنباط وجود خدا.

وی در ادامه پنج کارکرد برای عقل در کلام برشمرد و گفت: کارکرد نظری، عملی، ابزاری، استنباطی و دفاعی پنج کارکرد عقل در کلام هستند که از این پنج قسمت، سه تای آن به بحث استنباط مربوط است.

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران فزود: کارکرد نظری به هست‌ها و نیست‌ها ارتباط دارد، عقل عملی شناخت بایدها و نبایدها است که در علم کلام نقش ویژه‌ای دارد و گاهی نود درصد استدلال متکلمان به عقل عملی وابسته است؛ عقل ابزاری، عقلی است که برای تحقق اهداف دین برنامه‌ریزی می‌کند و عقل استنباطی نیز یعنی عقلی که به ما ابزار نمی‌دهد بلکه کمک می‌کند از منابع دیگر برای استدلال خود دلیل بیاوریم.

قائم مقام رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث در ادامه افزود: بر اساس کارکردهای عقل، شش نقش برای عقل در علم کلام برای استنباط وجود دارد که عبارتند از اول نقش مفتاح، یعنی عقلی که کلید دین است و با اثبات توحید و نبوت ما را وارد دین می‌کند؛ دوم نقش میزان، شامل گزاره‌هایی که از نقل و وحی به دست می‌آید و اگر با عقل تعارض داشته باشد، در صورت تأویل پذیری آن را تأویل می‌کنیم و در غیر این صورت آن را کنار می‌گذاریم، البته نه به معنای افراطی آن؛ سوم نقش مصباح که به معنای همان استنباط است، یعنی عقل کمک می‌کند وحی روشن شود؛ چهارم نقش تکمیلی، یعنی بعد از آنکه وارد دین شدیم در بعضی گزاره‌ها عقل به صورت مستقل می‌تواند گزاره‌ای را ثابت کند، مانند معاد که با نقل نیز ثابت می‌شود و عقل نیز می‌تواند آن را ثابت کند؛ پنجم نقش تعاملی و استقلالی عقل، عقل منبع استنباط است و گزاره نیز جزء مستقلات عقلی است اما عقل بدون وحی نمی‌تواند به گزاره‌های نهایی برسد مانند گنجی که شخص دیگری آن را به ما نشان می‌دهد، این گنج متعلق به ما است اما فرد دیگری آن را به ما نشان داده است در نقش تعاملی نیز اینچنین اتفاقی رخ می‌دهد و نقش ششم، نقش تعاملی غیر استقلالی است یعنی در گزاره‌هایی که یک مقدمه آن عقلی و مقدمه دیگر آن وحیانی است. به عبارتی عقل و وحی هر دو ما را به نتیجه می‌رساند و به صورت تکی نمی‌توانند ما را به نتیجه برسانند.

حجت الاسلام و المسلمین برنجکار در پایان تأکید کرد: عده‌ای فکر می‌کنند جایگاه وحی فقط در فقه عملی است و در اعتقادات تنها عقل، استنباط می‌کند در حالی که این تفکر از نظر عقلی و نقلی درست نیست.

لازم به ذکر است دومین کارگاه آموزشی مدرسه تابستانی کلام امامیه از تاریخ یکم الی سوم شهریور به همت انجمن کلام اسلامی حوزه و با همکاری مرکز تخصصی آخوند خراسانی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، در سالن همایش های هتل ولایت مشهد برگزار می شود.

لینک کوتاه : https://ikq.ir/?p=665

برچسب ها

نوشته های مشابه

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

برچسب ها
ارتباط توحید عملی و حجاب و عفاف در تحقق امنیت دینی خانواده الاهیات تطبیقی بین الادیان الهیات زیارت اندیشه اسلامی ایده‌ها و شکاف‌ها در پژوهش مذاهب اسلامی ایمان ایمان و اخلاق ایمان و تربیت ایمان و سلامت روان ایمان و سیاست بازخوانی گزارش اجلاسیه صلح جهانی سئول تأثیر مبانی اندیشه مدرن بر جامعه اسلامی ایران و راه کارهای برون رفت از آن تاریخ کلام امامیه تقویت و تکمیل مبانی کلام ثبت نام دوره های آموزش انجمن کلام اسلامی حوزه جامعة الزهراء جایگاه عقل در علوم عقلی جایگاه عقل در قرآن و حدیث جایگاه عقل در مذاهب اسلامی خطبه فدکیه دین و چالش های روز روش های طراحی و گسترش شبهات دینی در جامعه زبان تخصصی و اصطلاح شناسی کلامی زیست مومنانه سلسله نشست های دین و چالش های روز شرح آیات العقاید عقل در اندیشه اسلامی قاعده دفع ضرر محتمل مبانی اخلاقی الهیات زیارت مبانی فکری و کلامی سلفیه مبانی کلامی اخلاق و معنویت مبانی کلامی الهیات زیارت مجمع عمومی مدرسه پائیزه مدل ایمن سازی ارتباط اجتماعی در امر جنسی بر اساس منابع اسلامی مشق کلام معنویت معنویت های نوظهور و چالش های فرهنگی و هویتی منهاج السنه نقد مبانی معرفت شناختی و روش شناختی الحاد مدرن همایش ملی زن، خانواده، امنیت پیام رئیس انجمن کلام حوزه چهارشنبه های اعتقادی کارگاه کرسی عملی ترویجی